Osmanlı devleti ve ordusu içerisinde varlıklarını sadakat kisvesi altında sürdüren, millet-i sadıka olarak nitelenen ancak bu sıfatı hak etmeyen bazı Ermeni milliyetçileri, Osmanlı’nın zayıflık gösterdiği her dönemi bağımsızlık fırsatı olarak görmüşlerdir. Batılı İtilaf devletleri (İngiltere, Fransa, Rusya) ile gizli işbirlikleri, içeriden Osmanlı’ya köstek olmaları ve orduya yönelik isyanları bu dönemde artmıştır. 1908’de meşrutiyetin ilanı ve 1914’te Osmanlı’nın Birinci Dünya Harbi’ne girişi, bu hareketlerin yoğunlaştığı dönemlerdir.
Adana’da başlayan isyan hareketleri, 1914-15 Zeytun isyanı ile devam etmiş; Osmanlı ordusundaki Ermeni asıllı subay ve erlerin firarları, taraf değiştirmeleri ve yabancı konsolosluklar aracılığıyla bilgi sızdırmaları Osmanlı’yı zafiyete uğratmıştır. İtilaf devletleri bu grupları kendi emelleri doğrultusunda kullanmış, Osmanlı’nın asker taleplerine karşılık vermemişlerdir. Buna rağmen Osmanlı, firar eden askerleri affetmeyi ve hatta özerklik teklif etmeyi dahi düşünmüştür.
1912’de İtalya’nın Trablusgarp’ı işgali (Uşi Antlaşması) Osmanlı’nın Kuzey Afrika ile bağını koparmış, Balkan savaşlarının mağlubiyetleri ise Ermeni milliyetçilerine cesaret vermiştir. Doğu Anadolu’daki cemiyetler birleşerek Osmanlı’ya karşı daha güçlü bir cephe oluşturmuşlardır. Zeytun kazası, firar eden Ermeni subay ve erlerin toplanma noktası haline gelmiş ve Osmanlı ordusunu meşgul etmiştir.
Osmanlı içerisindeki bazı fertler, yabancı konsolosluklar aracılığıyla vatandaşlık değiştirerek veya rüşvetle çürük raporu alarak askerlikten kaçmışlardır. Buna rağmen Türkler, kurdukları her devlette ananelerinden ve ahlaki değerlerinden taviz vermemiş, düzen kurarak etkileşimde oldukları toplumları hayran bırakmışlardır. Türk cihan hâkimiyeti ülküsü, tarih boyunca kutsal bir hedef olarak varlığını sürdürmüştür.
Bugün bazı Kürt milliyetçilerinin durumları da tarihsel olarak Ermeni milliyetçilerinin tutumlarına benzetilmektedir. Destek veren ülkeler yine aynı İtilaf devletleridir. Buna rağmen Türkiye’nin güçlü iktidarı ve milletin uyanışı sayesinde taşkınlık çıkarılamamakta, mücadeleler pasif siyasi yollarla sürdürülmektedir.
16 Ocak 2026 |
içerik yazarı: admin (yazar profili)
içerik yayın tarihi: 7 Mayıs 2022
bu içerik ilgini çekti mi?
1 / 0
#Balkan savaşları #Ermeni isyanı #firar #ihanet #İtilaf devletleri #Kürt milliyetçileri #Osmanlı #Trablusgarp #Türk cihan hâkimiyeti #Zeytun
